คลังความรู้
ใช้ AI ช่วยทำวิจัยอย่างถูกต้อง: 6 หลักปฏิบัติสำหรับครู
บทความ · 28 ก.ย. 69
แท็ก: AI, จริยธรรมการวิจัย, PDPA, การอ้างอิง
Generative AI เช่น ChatGPT, Gemini หรือ Claude ช่วยครูทำวิจัยได้จริง ตั้งแต่ระดมความคิด ร่างเครื่องมือ ไปจนถึงขัดเกลาภาษา แต่ถ้าใช้ไม่ระวัง อาจได้ข้อมูลผิด อ้างอิงปลอม หรือทำข้อมูลนักเรียนรั่วไหลได้ บทความนี้สรุปหลักปฏิบัติจากแนวทางสากลและงานวิจัยล่าสุด ให้ใช้ AI ได้อย่างมั่นใจและตรวจสอบได้
ทำไมต้องระวัง
- อ้างอิงปลอม
- งานวิจัยใน Scientific Reports (Walters & Wilder, 2023) ให้ ChatGPT เขียนทบทวนวรรณกรรม 84 ชิ้น พบว่าอ้างอิงจาก GPT-3.5 เป็นของปลอมถึงร้อยละ 55 และจาก GPT-4 ร้อยละ 18
- แนวทาง UNESCO
- แนวทาง Generative AI ในการศึกษาและการวิจัย (กันยายน 2566) เน้นการใช้ที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง คุ้มครองความเป็นส่วนตัวของข้อมูล และเสนอให้พิจารณาอายุขั้นต่ำ 13 ปีสำหรับการใช้ AI ในห้องเรียน
- กฎหมายไทย
- ข้อมูลที่ระบุตัวนักเรียนได้ อยู่ภายใต้ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA)
6 หลักปฏิบัติ
- ตรวจอ้างอิงทุกรายการ
- ค้นชื่อบทความใน Google Scholar หรือ ThaiJO ด้วยตนเอง ถ้าหาไม่พบ ห้ามใช้ และอย่าให้ AI เป็นแหล่งอ้างอิงเสียเอง
- ไม่ใส่ข้อมูลส่วนบุคคล
- ลบชื่อ เลขประจำตัว และข้อมูลที่ระบุตัวนักเรียนได้ก่อนวางข้อมูลลง AI ใช้รหัสแทน เช่น S01, S02
- เปิดเผยการใช้ AI
- ระบุในรายงานว่าใช้เครื่องมือใด ช่วยงานส่วนไหน เช่น ขัดเกลาภาษา หรือร่างข้อคำถาม
- ครูเป็นผู้ตัดสินใจ
- AI เสนอได้ แต่การเลือกวิธีวิจัย การตีความผล และข้อสรุป ต้องเป็นของผู้วิจัย
- ตรวจตัวเลขซ้ำ
- ถ้าให้ AI ช่วยคำนวณสถิติ ให้คำนวณซ้ำด้วยโปรแกรมตารางคำนวณหรือโปรแกรมสถิติเสมอ
- เก็บบันทึกการใช้
- บันทึก prompt สำคัญและผลลัพธ์ที่ใช้จริง เป็นหลักฐานความโปร่งใสเมื่อกรรมการถาม
AI ช่วยได้ดีตรงไหน
- ระดมหัวข้อและคำถามวิจัยจากปัญหาที่ครูเล่าให้ฟัง
- ร่างข้อคำถามในแบบสอบถามหรือแบบสังเกต (แล้วให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจ IOC ตามปกติ)
- สรุปบทความที่ครูอ่านและตรวจแล้ว เพื่อจัดระเบียบการทบทวนวรรณกรรม
- ตรวจภาษา ความสอดคล้องของวัตถุประสงค์ กรอบแนวคิด และวิธีดำเนินการ
แหล่งอ้างอิง
- Miao, F., & Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO.
- Walters, W. H., & Wilder, E. I. (2023). Fabrication and errors in the bibliographic citations generated by ChatGPT. Scientific Reports, 13, 14045.