งานวิจัยในชั้นเรียนจำนวนมากวัดผลจากชิ้นงาน การนำเสนอ หรือทักษะปฏิบัติ ซึ่งแบบทดสอบถูก–ผิดวัดไม่ได้ เครื่องมือที่เหมาะคือรูบริก Brookhart (2013) นิยามรูบริกว่าเป็นชุดเกณฑ์ที่สอดคล้องกัน พร้อมคำอธิบายระดับคุณภาพของงาน รูบริกที่ดีมี 2 องค์ประกอบ คือ เกณฑ์ที่สะท้อน "การเรียนรู้" ไม่ใช่แค่ "ทำงานครบ" และคำอธิบายแต่ละระดับที่ชัดพอให้ครูสองคนให้คะแนนตรงกัน
รูบริก 2 แบบ
- แบบองค์รวม (holistic)
- ให้คะแนนภาพรวมครั้งเดียว เร็ว เหมาะคัดกรองหรือสรุปผล แต่บอกจุดที่ต้องพัฒนาได้น้อย
- แบบแยกองค์ประกอบ (analytic)
- ให้คะแนนทีละเกณฑ์ เช่น เนื้อหา การจัดลำดับ การใช้ภาษา เหมาะกับงานวิจัยเพราะวิเคราะห์พัฒนาการรายด้านได้
ขั้นตอนสร้างรูบริก
- ขั้นที่ 1 เริ่มจากจุดประสงค์การเรียนรู้หรือตัวชี้วัด แล้วเลือกเกณฑ์ 3–5 ข้อที่สะท้อนการเรียนรู้นั้นจริง
- ขั้นที่ 2 กำหนดจำนวนระดับ (นิยม 4 ระดับ) แล้วเขียนคำอธิบายแต่ละระดับเป็นพฤติกรรมที่สังเกตได้ หลีกเลี่ยงคำกว้าง ๆ อย่าง "ดี" หรือ "ค่อนข้างดี"
- ขั้นที่ 3 ให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจความสอดคล้องของเกณฑ์กับจุดประสงค์ด้วยค่า IOC (ดูคู่มือ "ตรวจคุณภาพเครื่องมือวิจัย" ในคลังความรู้)
- ขั้นที่ 4 ทดลองใช้กับชิ้นงานจริง 10–20 ชิ้น โดยครู 2 คนให้คะแนนแยกกัน แล้วหาความสอดคล้องระหว่างผู้ประเมิน